🏠 Ana Sayfaya Dön
Berkay Aşık Logo
Tasarım ve Geliştirme: Berkay Aşık © 2026
Tüm hakları saklıdır.

🚀 Dünya'da ve Ay'da Astronot! 🌍🌕

Kütle hiçbir yerde değişmez! Ancak ağırlık, gezegenin seni ne kadar güçlü çektiğine göre değişir. Ay'ın yer çekimi çok daha zayıftır!

Dünya'da Astronot
DÜNYA 🌍
Kütle: 60 kg
Ağırlık: 600 N
Dünya kuvvetli çeker! O yüzden ağırlığı fazladır.
VS
Ay'da Astronot
AY 🌕
Kütle: 60 kg
Ağırlık: 100 N
Ay zayıf çeker (6'da 1'i)! Ağırlık tam 6 kat azalır! Tüy gibi!

✨ Kütle ve Ağırlık Karşılaştırma Tablosu ✨

Özellik 🔵 Kütle 🔴 Ağırlık
🎯 Tanım (Nedir?) Değişmeyen madde miktarıdır. İçindeki tanecik sayısıdır. O maddeye etki eden yer çekimi kuvvetidir!
⚖️ Ölçüm Aracı Eşit kollu terazi ile ölçülür. Dinamometre ile ölçülür.
📏 Birimi Gram (g) veya Kilogram (kg) Newton (N)
🚀 Uzayda Değişir Mi? ASLA DEĞİŞMEZ! Evrenin neresine gidersen git aynıdır. Gittiğin gezegene göre DEĞİŞİR!
🧭 Yönü Var Mı? Yönsüzdür. Yönü hep Dünya'nın merkezine (aşağıya) doğrudur.

🌍 Ağırlık Neden ve Nasıl Değişir? 🏔️

1. Dünya'nın Şekli (Geoit)

Dünyamız kusursuz bir küre değildir. Ekvatordan şişik, kutuplardan biraz basıktır.

Geoit Dünya
A
B
🧍 100 kg Kütleli Kişinin Ağırlık Değişimi
A
Kutuplar (Merkeze Yakın):
Kütle: 100 kg (Sabit) ➔ Ağırlık: 983 N
B
Ekvator (Merkeze Uzak):
Kütle: 100 kg (Sabit) ➔ Ağırlık: 978 N

2. Yüksekliğin Etkisi

Deniz seviyesinden yukarılara (dağlara) çıkıldıkça ağırlık azalır.

Dağ Yüksekliği
C
D
E
🧍 100 kg Kütleli Kişinin Ağırlık Değişimi
C
Dağ Zirvesi:
Kütle: 100 kg (Sabit) ➔ Ağırlık: 976 N
D
Dağ Yamacı:
Kütle: 100 kg (Sabit) ➔ Ağırlık: 979 N
E
Deniz Seviyesi:
Kütle: 100 kg (Sabit) ➔ Ağırlık: 981 N
🤔 Ağırlık Buralarda Neden Değişti? (Cevabı Görmek İçin Tıkla)
Sırrı "Mesafe"de Gizli! 📏

Yer çekimi kuvvetinin büyüklüğü, Dünya'nın merkezine (çekirdeğine) olan uzaklığımıza bağlıdır. Merkezden uzaklaştıkça yer çekimi zayıflar!

🔹 Kutuplarda: Dünya üstten basık olduğu için kutuplar, Dünya'nın merkezine ekvatordan daha yakındır. Bu yüzden yer çekimi güçlüdür ve Esra 100N gelir.
🔹 Dağların Zirvesinde: Yükseklere (yukarı) çıktıkça Dünya'nın merkezinden iyice uzaklaşırız. Bu yüzden çekim zayıflar ve ağırlığımız azalır!

ÖNEMLİ: Dikkat ettiyseniz ağırlık değişirken Esra'nın "Kütlesi" (vücudundaki madde miktarı) hiçbir zaman değişmedi! Kütle değişmez!
İnce Yaylı
(Maks: 5 N)
Buraya Bırakın
Kalın Yaylı
(Maks: 10 N)
Buraya Bırakın
Ölçülen: 0 N

Sürüklenebilir Cisimler

Bilgi almak için tıklayın, ölçmek için dinamometrenin üzerine sürükleyin.

Cisim Bilgisi

Cisimlere tıklayarak özelliklerini ve hangi dinamometre ile ölçülebileceğini öğrenebilirsiniz.

Yüzey Sürtünme Katsayısı (μ) Alınan Yol (m) Durma Süresi (sn)
Neden böyle oldu?

Yarışı başlatarak arabaların hareketini gözlemleyin! Hangi araba daha uzağa gidecek?

Sürtünme Kuvveti

Temas eden yüzeylerin harekete karşı oluşturduğu etkiyi; kuvvetin yönü, yüzeyin pürüzlülüğü ve günlük yaşam örnekleri üzerinden inceleyelim.

Sürtünme Kuvvetinin Yönü

Sürtünme kuvveti temas eden yüzeyler arasında oluşur ve genellikle cismin hareket yönüne zıt etki eder.
Pürüzlü bir yüzey üzerinde hareket eden tahta kutu
Hareket yönü
Sürtünme kuvveti
Kutu sağa hareket ederken zemin, kutuya sola doğru sürtünme kuvveti uygular.
Temas gerekirSürtünme, birbirine temas eden yüzeyler arasında oluşur.
Hareketi etkilerCismi yavaşlatabilir, durdurabilir veya hareketi zorlaştırabilir.

Pürüzlülük ve Hareket

Özdeş arabalar aynı başlangıç etkisiyle hareket ettiğinde yüzeyin pürüzlülüğü alınan yolu değiştirir.

Buz ve zımpara yüzeylerinde farklı uzaklıklarda duran iki oyuncak araba Az pürüzlü Çok pürüzlü Daha uzağa gider Daha kısa yol alır
Pürüzlülük arttıkça sürtünme genellikle artar; araba daha çabuk yavaşlar ve daha kısa yol alır.
Az pürüzlü yüzeySürtünme daha azdır; araba daha uzun yol alır.
Çok pürüzlü yüzeySürtünme daha fazladır; araba daha kısa yol alır.

Yararlı ve Zararlı Etkiler

Sürtünme her zaman zararlı değildir. Sonuca göre yararlı veya zararlı olabilir.

Yürürken kaymamızı önler.
Yazı yazmayı ve fren yapmayı sağlar.
Makine parçalarını ve eşyaları aşındırır.
Hareketi yavaşlatıp işi zorlaştırabilir.
Yürüme, yazı yazma, makine parçasının aşınması ve araç frenine ait dört görsel Yürüme Yazı yazma Aşınma Fren yapma

Sürtünmeyi Artırma ve Azaltma

Sürtünmeyi artırmak

Lastiğe zincir takmak, kaydırmaz bant ve girintili çıkıntılı ayakkabı tabanı kullanmak tutunmayı artırır.

Sürtünmeyi azaltmak

Menteşeyi yağlamak, tekerlek kullanmak ve yüzeyi cilalamak hareketi kolaylaştırır.

Zincirli lastik, girintili ayakkabı tabanı, yağlanan menteşe ve tekerlekli yük görselleri Zincir Girintili taban Yağlama Tekerlek
Güvenli tutunma için artırılır; hareketi kolaylaştırmak ve aşınmayı azaltmak için azaltılır.

Hava Direnci (Paraşüt)

Hava direnci, cisimlerin hareketini yavaşlatır. Paraşüt gibi geniş yüzeyli cisimlere çok daha fazla hava direnci etki eder.

🧍
Paraşütsüz
🪂
Paraşütlü

Su Direnci vs Hava Direnci

Su direnci, hava direncinden daha büyüktür. Aynı cisim suda, havaya göre çok daha yavaş düşer.

🪨
Hava Ortamı
🪨
Su Ortamı

Hava ve Su Direnci

Hava ve su, içlerinde hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırır. Direncin yönünü ve tasarımlarda nasıl değiştirildiğini inceleyelim.

Hava ve Su Direnci Nedir?

Hava direnci: Havanın, cismin hareketine karşı gösterdiği zorluktur.
Su direnci: Suyun, cismin hareketine karşı gösterdiği zorluktur.
  • İkisi de hareket yönüne zıt etki eder.
  • İkisi de hareketi yavaşlatabilir.
  • Aynı cisim benzer koşullarda karşılaştırıldığında su direnci genellikle daha fazladır.
Bu nedenle aynı taş, suyun içinde havadakine göre daha yavaş ilerler.
Bisiklet sürerken hava direnci ve yüzerken su direnci örnekleri Hava direnci Su direnci

Direncin Yönü

Hava ve su ortamında düşen özdeş iki taş Hava ortamı Su ortamı
Hava direnci Hareket Su direnci Hareket
Taş aşağı hareket ederken hava ve su direnci yukarı yönde etki ederek harekete karşı koyar.
Hareket aşağıTaş, bulunduğu ortamda aşağı doğru ilerler.
Direnç yukarıHava veya su, hareket yönüne zıt yönde etki eder.

Direnci Artıran Tasarımlar

Güvenli biçimde yavaşlamak istendiğinde hava direnci artırılır.

Açık paraşüt ve flapları açılmış uçak kanadı
Paraşüt: Geniş yüzeyiyle hava direncini artırır ve düşüşü yavaşlatır.
Uçak kanadındaki flap: İnişte açılarak uçağın yavaşlamasına yardım eder.

Direnci Azaltan Tasarımlar

Taşıtların ön kısımları hava veya suyu daha kolay yaracak biçimde tasarlanır.

Aerodinamik otomobil, hızlı tren, gemi ve denizaltı
Otomobil, tren ve uçak: Uygun biçimleri hava direncini azaltır.
Gemi ve denizaltı: Uygun biçimleri su direncini azaltır; hareket kolaylaşır.